ادعا و واقعیت: محمدرضا عارف و «فرصت» محاصره دریایی

محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، چهارشنبه ۶ آبان ۱۴۰۵ گفت محاصره دریایی بنادر جنوبی ایران با آنکه تهدید است، «فرصت بی نظیر و جدیدی» برای توسعه گذرگاه‌های مرزی و تکمیل کریدورهای ترانزیتی ساخته است. این سخنان را خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، منتشر کرد. داده‌های مستقل از مرزها، صادرات نفت و قیمت‌ها تصویر دیگری نشان می‌دهند.

ادعا: مرزهای خشکی جای بنادر را می‌گیرند

مهم‌ترین راه خشکی جایگزین در ماه‌های جنگ، مرز پاکستان بود. وزارت بازرگانی پاکستان در ۵ اردیبهشت اجازه داد کالای کشورهای ثالث از شش مسیر به گذرگاه‌های گبد و تفتان برسد و از آنجا به ایران برود. اما پاکستان شنبه ۲۵ مهر تجارت از هر دو گذرگاه تفتان و گبد-ریمدان را متوقف کرد. اتاق بازرگانی کویته گفت حدود دو هزار کامیون در دو سوی مرز گرفتار شدند.

سخنگوی وزارت خارجه پاکستان جمعه ۱ آبان در پاسخ به پرسش‌ها درباره بسته شدن مرزها گفت این کشور به همه رژیم‌های تحریمی مربوط پایبند است و خواهد ماند. گذرگاه گبد-ریمدان بعدتر فقط برای صادرات کالاهای فاسدشدنی پاکستان باز شد و واردات گاز مایع از ایران همچنان متوقف ماند. به این ترتیب در همان ماهی که عارف از «فرصت» سخن می‌گوید، یکی از دو مسیر اصلی خشکی عملاً به روی بار ایران بسته شد.

واقعیت: نفت روی آب ته می‌کشد و قیمت‌ها بالا می‌رود

به گفته شرکت داده‌های دریایی کپلر، نفت ذخیره‌شده جمهوری اسلامی روی نفتکش‌ها از حدود ۱۹۲ میلیون بشکه در اواخر فروردین به حدود ۸۰ میلیون بشکه در اوایل شهریور رسید و در ماه منتهی به آن تنها یک نفتکش بزرگ در خارک بارگیری کرد. هیچ گذرگاه خشکی ظرفیت انتقال صادرات نفت خام را ندارد.

هزینه این وضع را مردم می‌پردازند. مرکز آمار جمهوری اسلامی تورم نقطه‌به‌نقطه مهر ۱۴۰۵ را ۸۸٫۷ درصد اعلام کرده و حداقل هزینه ماهانه یک خانوار سه‌نفره به ۱۰۰ میلیون تومان رسیده است. مقام‌های حکومت همچنین گفته‌اند قطع گاز و برق در زمستان در چند استان حتمی است.

حکم دیار: گمراه‌کننده

توسعه گذرگاه‌های مرزی در حرف درست است، اما عارف آن را جای خسارت محاصره می‌نشاند. مسیر جایگزین اصلی از ۲۵ مهر بسته شده، صادرات نفت تقریباً متوقف است و تورم رسمی نزدیک ۸۹ درصد است. ادعای «فرصت بی‌نظیر» با این داده‌ها همخوانی ندارد.

در همان ماهی که عارف محاصره را «فرصت» خواند، مرز تفتان و گبد به روی بار ایران بسته شد.